Jak być zero waste – poradnik dla początkujących
Plastikowe opakowania to duża wygoda, ale też duża odpowiedzialność. Na stronie Świat bez odpadów dowiesz się, że opakowania mogą mieć drugie życie. Tekst został przygotowany przez Fakt24 we współpracy z Fundacją Coca-Cola.
Termin „zero waste” możemy przetłumaczyć jako „brak marnowania, zero odpadów”. W praktyce oznacza to styl życia i idące za nim codzienne wybory, których efektem jest zredukowanie ilości śmieci wytwarzanych w naszych gospodarstwach domowych. Jest to wieloetapowy proces, obejmujący nie tylko zakupy czy sortowanie odpadów po konsumpcji produktów. Opiera się na sześciu kluczowych zasadach i jest obecnie jedną z najpopularniejszych metod walki z postępującą degradacją środowiska naturalnego.

Jak często wynosicie worki ze śmieciami? Raz?, dwa?, a może trzy razy w tygodniu?

Jakich odpadów generujecie najwięcej? Plastikowe opakowania, butelki szklane czy aluminiowe puszki? A może jeszcze coś innego, jak np. opakowania kartonowe po mleku i sokach? Niezależnie od odpowiedzi, których udzielicie, ilość odpadów jest zatrważająca. Widać je wszędzie: w miastach, na wsiach, w lasach, na łąkach, w szkole i w pracy. Są ogromnym zagrożeniem dla naszej planety i dla nas samych. Jeśli nie zaczniemy aktywnie działać na rzecz ograniczenia produkcji odpadów, to niebawem dosłownie utoniemy w morzu śmieci.

Ruch zero waste jest próbą ograniczenia produkcji śmieci. Poprzez zmianę filozofii życiowej oraz idące za nią celowe działania konsumenckie jesteśmy w stanie znacząco zredukować ich wytwarzanie.

 

Wymaga to pewnej konsekwencji w działaniu oraz przyswojenia sobie nowych nawyków, jednak ma ogromny wpływ na globalny stan naszego środowiska. Każdy, kto chce być pozytywną zmianą dla świata, powinien zacząć od zapoznania się z poniższymi zasadami.

 

iStock

 

Zero waste można opisać jako zbiór prostych zasad, zwanych czasem „złotymi R-kami”:


Refuse (odmawiaj),
Reduce (redukuj),
Reuse (używaj ponownie),
Recycle (segreguj i przetwarzaj surowce wtórne),
Rot (mądrze gospodaruj resztkami organicznymi),
Repair (naprawiaj).

 

Odmawiaj. Wszystkiego, co nie jest ci potrzebne. Plastikowych reklamówek, jednorazowych opakowań na wynos, drukowania dokumentów na jednej stronie. Nie musimy okazywać papierowego biletu podczas podróży czy kupować kawy w jednorazowym kubeczku. Bilet może pozostać w wersji elektronicznej, a po kawę można udać się z własnym kubkiem. Działania nastawione na „odmawiaj” to szereg pozornie prostych decyzji, które wiążą się z wieloma istotnymi dla środowiska zmianami. Oczywiście również ze świadomą rezygnacją z tak wygodnych rozwiązań, jak choćby plastikowe sztućce i talerzyki na majowym grillu.

 

Redukuj. Ograniczaj ilość szkodliwych dla środowiska produktów. Gaś niepotrzebne światła, zakręcaj wodę, wprowadź ideę wspólnych przejazdów autem, nie zostawiaj samochodu z włączonym silnikiem podczas postoju. Jak najczęściej korzystaj z publicznego transportu. Rób własne kosmetyki, do sprzątania używaj naturalnych środków, jak ocet czy soda. Nie korzystaj z artykułów i opakowań jednorazowych, zwłaszcza jeśli nie nadają się do przetworzenia.

Oznacza to konieczność zaopatrzenia się w naczynia wielorazowe, pamiętanie o zabieraniu własnej torby lub wielorazowych pojemników na zakupy. Zero waste to świadomy wysiłek rezygnacji z wygodnych, podręcznych i masowo dostępnych produktów jednorazowego użytku.

To zmiana myślenia o sobie w otaczającym świecie, aby małymi kroczkami wprowadzać duże zmiany. To refleksja, co tak naprawdę jest nam niezbędne do życia, a bez czego możemy się obyć, gdyż zaspokaja tylko naszą próżność i chęć posiadania. Skłania do namysłu nad tym, czy „bardziej być, czy dużo mieć”.

 

Używaj ponownie. Nadaj rzeczom nowe życie zamiast je wyrzucać lub kupować nowe.
Zrób ekologiczne meble ze starych palet lub odśwież zniszczony komplet. Użyj starych poszewek jako ściereczek kuchennych. Wykorzystaj słoiki na wielorazowe naczynia na produkty kupowane bez torebek, na kilogramy, takie jak ryż, kasza czy bakalie. Na zakupy zabieraj własne pudełka wielorazowe i poproś, aby sprzedawca zapakował ci w nie jedzenie na wynos. Bierz swój talerzyk i sztućce, idąc po drugie śniadanie w pracy. Przemyśl zakup artykułów higienicznych – może warto zrezygnować z jednorazowych płatków kosmetycznych i zastąpić je materiałowymi chusteczkami, które z łatwością wypierzesz w pralce. Zastanów się, czy nie możesz wymieniać się nienoszoną odzieżą na wyprzedażach garażowych oraz częściej bywać w second-handach. Wybieraj firmy produkujące z surowców wtórnych i deklarujące recykling swoich wyrobów. Myśl i planuj, jak możesz zagospodarować surowce w twoim otoczeniu. Korzystaj z wiedzy innych – upcykling (drugie życie zużytych surowców) to dziedzina, gdzie wyobraźnia jest jedynym limitem.
Znajdź w mediach społecznościowych grupy zero waste, zadawaj pytania i dziel się doświadczeniami. Razem możecie więcej.

 

Segreguj i przetwarzaj surowce wtórne. Dbaj o prawidłowy podział śmieci, zgodnie
z oznaczeniami na koszach. Zgniataj wszystkie opakowania przed wyrzuceniem.

Oddawaj przeczytane książki potrzebującym. Zużytą elektronikę i baterie oddawaj do specjalnych punktów odbioru. Przeterminowane leki zostawiaj tylko w aptece. Kupuj przedmioty codziennego użytku wytworzone z przetworzonych surowców. Sprawdź, czy twój pracodawca przestrzega polityki segregacyjnej. Sprawdź, jak utylizuje odpady twój serwis samochodowy. Wybieraj świadomie i nie bój się zadawać pytań o recykling.
Czy wiesz, że już 35 przetworzonych butelek PET wystarczy do produkcji polarowej bluzy, a za zebrane nakrętki można dofinansować sprzęt rehabilitacyjny? Butelek można też użyć do budowy przydomowej szklarni, tratwy dla dzieci lub mebli ogrodowych. Recykling surowców wtórnych to jeden z najgorętszych tematów ekologicznych dyskusji. Coraz więcej wiodących marek deklaruje powtórne wykorzystanie plastiku, szkła czy papieru. Wokół nas jest mnóstwo surowców wielokrotnego wykorzystania i tylko od nas zależy, co się z nimi stanie.
Jeśli chcesz być zero waste, bądź zawsze odpowiedzialny za swoje śmieci.

 

Mądrze gospodaruj jedzeniem i resztkami organicznymi. Według statystyk Banków Żywności w Polsce co roku marnuje się aż 9 ton żywności. Na świecie jest to ponad 1,3 mld ton! To   ogromna strata dla ludzi cierpiących głód oraz dla środowiska naturalnego, obciążonego kosztami zbędnej produkcji. Kupuj tylko tyle, ile realnie jesteś w stanie zjeść, nie gromadź na zapas. Planuj posiłki tak, aby np. móc wykorzystać resztki poniedziałkowego obiadu do wtorkowego dania. Do sklepu zabieraj listę produktów, które są potrzebne. Dowiedz się, jak odpowiednio przechowywać różne rodzaje produktów, aby przedłużyć ich trwałość. Naucz się wykorzystywać i przetwarzać resztki pożywienia oraz odpady organiczne, jak obierki, skorupki, fusy. Mają tak wiele zastosowań (nie tylko spożywczych), że szaleństwem  jest pozbawianie się tylu cennych składników. Jeżeli możesz, kompostuj  – resztki organiczne to świetny nawóz do przydomowych ogródków warzywnych. Jeśli zamierzasz wyjechać, a w lodówce zostało trochę jedzenia, przekaż je potrzebującym, np. do najbliższej „jadłodzielni”.

 

Naprawiaj. Potrafisz, to wcale nie jest takie trudne, choć wymaga większego wysiłku niż kupno nowej rzeczy. Korzystaj z usług specjalistów naprawiających zniszczoną odzież i obuwie zamiast od razu kupować kolejne części garderoby. Wykorzystaj również moc internetu – znajdziesz tam mnóstwo cennych wskazówek, jak odświeżyć stare meble, wyczyścić zastawę stołową czy usunąć plamy z ulubionych bluzek. Sprawdź, czy lokalna społeczność organizuje cykliczne warsztaty naprawy sprzętu domowego – w zamian za zszycie spodni ktoś może naprawić kosiarkę do trawy. Nie podążaj ślepo za modą na gadżety – trzyletni telefon czy używany samochód może być równie funkcjonalny jak modele, które pojawią się w następnym sezonie. Dbaj o przedmioty w swoim otoczeniu, używaj ich zgodnie z zaleceniami, aby służyły ci jak najdłużej.

 

Praktykowanie zero waste wymaga wysiłku i pewnej dyscypliny. Świadomie rezygnujemy
z najłatwiejszych, choć wcale nie najlepszych dla środowiska nawyków.
Dostrzegamy potencjał tego, co możemy zredukować lub odzyskać. To wielka zmiana
w codziennych przyzwyczajeniach domowych. Nie musisz być od razu zero waste, na początek spróbuj być less waste. Wszystko się liczy. Suma naszych małych gestów ma moc, by uratować świat.

11 lat do świata bez odpadów

Czy to możliwe? Coca-Cola podjęła ambitne wyzwanie: do 2030 pomoże w zbieraniu i poddawaniu recyklingowi tylu butelek i puszek, ile trafia do konsumentów. Dzięki temu opakowania dostaną drugie i kolejne życie, a obieg zostanie zamknięty!

dowiedz się więcej

Partnerzy:

Dziękujemy!

Przed nami jeszcze dużo pracy,
ale wierzymy, że razem damy radę!

Możesz zrobić jeszcze więcej
działaj