Recykling opakowań na poziomie 90%? To możliwe również w Polsce!
Na świecie zużywanych jest rocznie prawie 1,4 tryliona opakowań na napoje. Przeciętny Polak wyrzuca w tym czasie 132 sztuki. Państwa europejskie mają obowiązek do 2029 roku zebrać i poddać recyklingowi 9 na 10 butelek PET. Zamknięcie obiegu opakowań umożliwi skuteczny system depozytowo-kaucyjny.

Do produkcji ropopochodnego politereftalanu etylenu, z którego powstają butelki PET używa się rocznie na całym świecie około 17 milionów baryłek ropy. To ilość, dzięki której przez rok moglibyśmy tankować do pełna 100 milionów samochodów. W dodatku nadal traktujemy opakowania po napojach jako przedmioty jednorazowego użytku i nie oddajemy ich do żółtego pojemnika. Wyrzucone w ciągu roku na całym świecie butelki PET, ustawione jedna na drugiej, utworzyłyby wieżę długości 28 milionów kilometrów.

W Polsce na razie także nie mamy się czym pochwalić, jeśli chodzi o recykling. Plastikowe butelki mają, obok torebek foliowych, największy udział w naszych plastikowych śmieciach. Produkujemy w kraju rocznie około 200.000 ton butelek PET. A z raportu platformy Reloop z 2017 r wynika, że przeciętny Polak wyrzuca na śmietnik 132 tego typu opakowania rocznie.

A przecież plastik nie jest naszym jedynym problem. Dochodzą do tego szkło i aluminium. W Polsce obecnie tylko 55 proc. odpadów poddawanych jest recyklingowi. Reszta jest spalana z odzyskiem energii bądź w charakterze śmieci trafi na składowisko, gdzie plastikowa butelka będzie rozkładała się ok. 500 lat, a aluminiowa puszka od 200 do 400 lat. Spora liczba trafi także do mórz, oceanów czy lasów i tam spowoduje potężne szkody dla zwierząt i ekosystemów. Co roku do oceanów trafia co najmniej 8 mln ton plastiku, który stanowi ponad 80 proc. wszystkich morskich odpadów. Jeśli chodzi o koszty sprzątania lasów ze śmieci, to tylko w Polsce wynosiły one w 2017 roku 18 mln złotych, a w 2020 roku już około 20 mln.

Tymczasem opakowania szklane czy aluminiowe można przetwarzać nieskończoną ilość razy. A plastikowe wielokrotnie – choć to tworzywo z czasem traci na jakości. Mimo to jego przetworzenie powoduje wymierne oszczędności. Dla przykładu, przetworzenie jednej tony aluminium pozwala zaoszczędzić 4 tony rudy i 700 kilogramów ropy naftowej. Ponowne wykorzystanie jednej szklanej butelki oznacza oszczędność 1100 W energii, której nie zużyjemy do wyprodukowania nowej. To naprawdę dużo, wyobraźmy sobie, że ta ilość energii wystarczy, by przez 5,5 godziny oglądać telewizję lub przez 22 godziny pracować przy komputerze.

Kaucja działa w wielu krajach

Aby zapobiegać marnotrawstwu surowców wtórych i degradacji środowiska, w 2019 roku Unia Europejska przyjęła dyrektywę w sprawie tworzyw sztucznych jednorazowego użytku. Nakazuje ona państwom członkowskim osiągnięcie do 2029 roku 90 proc. poziomu zbierania i recyklingu plastikowych opakowań po napojach.

Będzie to możliwe tylko dzięki wprowadzeniu skutecznego systemu depozytowo-kaucyjnego. Takimi systemami może pochwalić się już 10 europejskich krajów, m.in. Szwecja, Estonia, Dania, Norwegia czy Litwa, a ostatnio – Łotwa i Słowacja. Do światowych liderów w dziedzinie recyklingu opakowań po napojach należą Duńczycy. W ich kraju zbiera się ponad 90 proc. sprzedawanych opakowań po napojach i wykorzystuje do produkcji nowych butelek i puszek. Dzieje się tak dzięki temu, że każdy duński sklep ma ustawowy obowiązek przyjmowania opakowań po napojach i zwracania konsumentom kaucji, która wynosi 1 DKK (korona duńska) za butelkę szklaną i puszkę o pojemności do 1l oraz 3 DKK za jakiekolwiek opakowanie od 1 do 20 l. Zwrotna kaucja nałożona jest na opakowania wyprodukowane ze szkła, plastiku i aluminium.

W innym kraju skandynawskim, Norwegii w ciągu ostatnich 30 lat wdrożono takie rozwiązania, które umożliwiają recykling 98,5 proc wszystkich puszek i 95,7 proc. butelek PET. System jest tak skuteczny, ponieważ Norwegowie – podobnie jak Duńczycy – mogą oddawać zużyte opakowania w najbliższym sklepie. W ten sposób nie muszą nadkładać drogi i mogą to zrobić za każdym razem, gdy idą po zakupy. Norwegowie preferują zwrot do automatów, co mechanizuje cały proces. Tak wysoki poziom zbiórki materiału wysokiej jakości już dziś umożliwia Norwegom wytwarzanie butelek PET z 80 proc. zawartością materiału z recyklingu.

fot. Shutterstock

fot. Shutterstock

Finowie zużywają duże ilości opakowań – w ciągu roku każdy Fin zwraca do systemu średnio 342 opakowania. Oznacza to prawie dwa miliardy zwrotów rocznie. Ale fiński system kaucyjny radzi z tym sobie doskonale – rocznie ściąga z rynku 95 proc. puszek, 90 proc. butelek i 88 proc. opakowań szklanych ( dane z 2018 r.). Oznacza to dla porównania 13 900 ton tworzyw sztucznych, 18 400 ton aluminium i 54 300 ton szkła.

Polska przymierza się do recyklingu

Jak wygląda sytuacja w naszym kraju, jeśli chodzi o system depozytowo-kaucyjny? Za jego wprowadzeniem opowiada się aż 95 proc. Polaków – wynika z badania przeprowadzonego w lipcu 2020 r. przez firmę Ibris. Z kolei Polskie Stowarzyszenie Zero Waste ustaliło, że ponad 60 proc. Polaków uważa, że system kaucyjny można rozszerzyć także na inne opakowania na żywność. Natomiast z pogłębionej analizy i modelowania, przeprowadzonego przez Coca-Cola i innych producentów w ramach koalicji firm napojowych i browarów dla Polski wynika, że system depozytowo-kaucyjny powinien objąć butelki plastikowe typu PET i puszki aluminiowe. Stanowią one 83% opakowań w napojach bezalkoholowych i przekładają się na aż 95% sprzedaży napojów. Jednorazowe butelki szklane, ze względu na trudności w ich odbiorze i składowaniu (np. większy ciężar i podatność na stłuczki), mogłyby być uwzględnione w drugiej fazie rozwoju systemu.

– Kluczem do sprawnie działającego systemu depozytowo-kaucyjnego musi być wygodny sposób zwrotu opakowań. – tłumaczy Izabela Morawska, Poland Public Affairs Manager Coca-Cola Poland Services. – Powinniśmy oddawać je w najbliższym markecie, czy osiedlowym sklepie. Czyli tam, gdzie codzienne robimy zakupy. Istotną rolę spełni także wysokość kaucji, która jest najlepszą motywacją dla konsumentów – dodaje Izabela Morawska.

Obecnie Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad poprawkami do ustawy o rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) a także nad projektem ustawy wdrażającej system depozytowo-kaucyjny. 31 stycznia br. MKiŚ przekazało ten długo wyczekiwany projekt ustawy wdrażającej w Polsce system kaucyjny do konsultacji. Przepisy mają zostać przyjęte już w 2022 r., ale – jak prognozuje resort - na start systemu poczekamy nawet dwa lata dłużej. Na nowe przepisy nie czekała jednak Coca-Cola, która już w 2018 r. rozpoczęła swój ambitny projekt – Świat Bez Odpadów.

W ramach projektu marka założyła, że do 2030 r. opakowania produkowane przez Coca-Cola mają w co najmniej 50 proc. składać się z surowca wtórnego lub pochodzącego ze źródeł odnawialnych. Już w 2019 r. Coca‑Cola zaprezentowała pierwszą w historii plastikową butelkę na napoje wykonaną z odpadów morskich, które zostały poddane recyklingowi i ponownie wykorzystane. Natomiast w 2020 roku zebrane i poddane recyklingowi było już prawie 60% opakowań trafiających do konsumentów od marki Coca-Cola w Polsce.

W Polsce Coca-Cola testuje w jednym z zakładów innowacyjne rozwiązanie z zakresu najnowszych technologii, dzięki któremu ograniczy wykorzystanie folii stretch w produkcji opakowań nawet do 40 proc. Marka zobowiązała się także, że do 2030 będzie pomagała zbierać i poddawać recyklingowi taką ilości butelek i puszek, ile trafia od niej na rynek. W tym celu, oprócz aktywnego zaangażowania w prace koalicji branżowej na rzecz tworzenia systemu depozytowo-kaucyjnego na opakowania jednorazowe, od 2018 r. Coca-Cola przekazała już 18 recyklomatów oraz niemal 1300 żółtych pojemników do selektywnej zbiórki odpadów na terenie całej Polski. Dzięki działaniom koncernu opakowania dostaną kolejne życie, a obieg zostanie zamknięty.


11 lat do świata bez odpadów

Czy to możliwe? Coca-Cola podjęła ambitne wyzwanie: do 2030 pomoże w zbieraniu i poddawaniu recyklingowi tylu butelek i puszek, ile trafia do konsumentów. Dzięki temu opakowania dostaną drugie i kolejne życie, a obieg zostanie zamknięty!

dowiedz się więcej

Strona powstała we współpracy z:

Dziękujemy!

Przed nami jeszcze dużo pracy,
ale wierzymy, że razem damy radę!

Możesz zrobić jeszcze więcej
działaj